Sinds de energieprijzen door het plafond gaan, denkt iedereen meer dan ooit na over het gas- en stroomverbruik in huis. Natuurlijk is het fijn om geld te besparen, maar het is gelijk een mooi moment om te checken hoe milieu(on)vriendelijk de woning is.
Goed isoleren is een eerste punt van actie, daarmee bespaar je snel geld en energie. Maar ook cv-ketels verdienen aandacht. Dus stel, de cv-ketel is aan vervanging toe, wat is dan de meest portemonnee- en/of milieuvriendelijke keuze?
Duurzame energie gaat een steeds belangrijkere rol spelen in woningen
Energieleverancier Vattenfall wekt ook stroom op met windmolens
Energiecentrale Vattenfall
Warmtepomp
Nederland wil op termijn gasloos worden, dus daar kun je nu alvast rekening mee houden. Wat de beste manier van verwarmen is, hangt onder meer af van de situatie in jouw huis af. Voor een goed tot perfect geïsoleerde woning is een volledig elektrische warmtepomp een goede keuze. Daarmee wordt jouw huis volledig aardgasloos en bespaar je ongeveer de helft op CO2-uitstoot. Maar, warmtepompen zijn wel een prijzige keuze, zelfs als je er subsidie voor krijgt.
Geld besparen met je energieverbruik
Zuinige CV-ketels
Voor iets minder goed geïsoleerde woningen of mensen die simpelweg niet vele duizenden euro’s kunnen uitgeven aan een warmtepomp is een zuinige hr-ketel de beste optie. Misschien betaal je er iets meer voor dan voor een niet zuinige cv-ketel, maar het verbruik van gas is zoveel lager dat je dat bedrag zo terugverdiend hebt. Zo’n hr-ketel is goed te combineren met een hybride warmtepomp. Zo breng je jouw gasverbruik nog verder omlaag. Bovendien wordt de hybride warmtepomp vanaf 2026 waarschijnlijk verplicht. Ook voor de aanschaf van de hybbride warmtepomp kun je subsidie aanvragen.
Met de juiste cv-ketel kun je flink besparen op de energiekosten
Misschien krijg je ook nog subsidie van de overheid
Isoleren betekent besparen op energie-uitgaven
Geld besparen door je huis te isoleren
Slimme thermostaat
Ook als je nu nog niet kiest voor zo’n warmtepomp kun je de installateur van je cv-ketel vragen de aansluiting voor te bereiden zodat de pomp later makkelijk aan te sluiten is. En als er dan toch een installateur over de vloer is, vraag die dan gelijk een slimme thermostaat te installeren. Deze apparaatjes kunnen via een bewegingssensor en temperatuurregeling per kamer je energieverbruik moeiteloos verminderen. Nog een laatste aandachtspunt: de warmwaterklasse. De zuinige cv-ketels hebben label CW3 of CW4, goed voor het milieu en voor je portemonnee.
Geld besparen dankzij het verduurzamen van je woning
Ook met zonnepanelen kun je besparen op de energiekosten – © Kim van Dam
Nieuwbouwwijk met zonnepanelen
Woonwijk met veel zonnepanelen op de daken © Kim van Dam
Mijn rondreis door het Italiaanse Molise gaat vanaf kustplaats Termoli het binnenland in. Stranden maken plaats voor wijngaarden, (besneeuwde) bergtoppen en knusse bergdorpen. In dit bijna verlaten deel van Italië zijn leegstaande huizen en zelfs een molen omgebouwd tot bijzondere hotels.
Castel del Giudice met hotel Borgotufi op een van de bergtoppen in Molise
Zodra ik het strand van Termoli en de Adriatische Zee de rug toekeer, verschijnen er wijngaarden in het glooiende landschap. Dan plotseling een groot meer, Riserva Naturale Regionale Lago di Serranella, met de besneeuwde pico de Majella in de achtergrond. En weer iets verder ben ik omringd door de bergen van Parco Nazionale della Majella, een van de natuurparken van Molise. Zandkleurige dorpjes zijn tegen de berghellingen geplakt en her en der staan enkele huisjes op de toppen van spitse bergen. Veel verkeer is er niet. Evenmin als grotere dorpen. Je moet hier tijdig tanken, bedenk ik me.
Het glooiende landschap van Molise, Italië
Hotel Borgotufi in Castel del Giudice
Mijn doel van de dag is hotel Borgotufi in Castel del Giudice. Het bijzondere van dit hotel is dat het een albergo diffuso is, waarbij de kamers verspreid door het dorp liggen. Molise is een van die Italiaanse regio’s die te maken heeft met leegloop. Vele huizen en andere gebouwen blijven onbewoond achter. Die vormen de basis voor hotel Borgotufi in Castel di Giudice. Veel van de huidige hotelkamers waren vroeger stallen. Ze liggen verspreid door het bergdorpje. De gemeente, inwoners en een investeerder zijn samen eigenaar van het hotel. En dus is de betrokkenheid groot. De liefde voor hun regio zie je terug in de sfeervolle kamers. En niet onbelangrijk, dankzij de renovaties zijn alle hotelhuisjes aardbeving-proof.
Een nieuwe dag in hotel Borgotufi in Castel del Giudice
Ochtendwandeling in Castel di Giudice
Het was donker toen ik arriveerde en genoot van een heerlijk diner met veel producten uit de regio. Dus sta ik ’s morgens bijtijds op om rond zonsopgang het dorp rond te lopen. Hogerop zie ik een kerktoren, dat is mijn doel deze wandeling. En dat blijkt nog best een opgave met kronkelige straatjes die vaak niet de kant opbuigen die ik verwacht/hoop en steegjes die enkel doodlopen. Vaak wel met een waanzinnig uitzicht op de omliggende bergen. De rust en stilte zijn verslavend. Je zou niet zeggen dat er in dit dorp ook nog 300 mensen wonen. Als de zon boven de bergen rijst en door de wolken piept, is het droomplaatje compleet.
De straatjes rondom hotel Borgotufi in Castel del Giudice
Een religieus beeldje is nooit ver weg in het katholieke Italië
Biologisch ontbijtje
De ambities eindigen niet bij de realisering van het hotel. Er wordt nog volop gerenoveerd. Meer kamers komen er maar ook een bar en enkele winkeltjes waar lokale producten te koop zullen zijn. Enkele daarvan proef ik bij het ontbijt. De appelsap van biologische appels uit eigen appelboomgaarden is heerlijk dik en smaakvol. Dat geldt ook voor de gewone appels die op het ontbijtbuffet liggen. Ze hebben inmiddels 13 soorten appels in de boomgaarden. En er zijn nog volop testvelden met andere lokale soorten. En die appels zullen ze nodig hebben want er zijn vergevorderde plannen om appels te gebruiken voor een micro-bierbrouwerij.
In de boomgaarden rond BorgoTufi Castel del Guidice groeien vele soorten appels
Activiteiten in Molise
Wanneer je Molise ook bezoekt, er zijn altijd activiteiten om uit te kiezen. ’s Zomers kun je er wandelen in natuurparken, raften en mountainbiken. Wie zin heeft kan tijdens een workshop typisch Italiaanse gerechten leren koken. ’s Winters kun je 30 minuten rijden verderop in het Abruzzo National park (de Abruzzen) wintersporten. Skiën, langlaufen, winterwandelen, het is allemaal mogelijk. Moleasy, een samenwerkingsverband van vijf hotels in de regio, organiseert op verzoek een op maat gemaakte reis met een door jou gekozen thema waarbij je logeert in een of enkele van de hotels.
’s Zomers wandelen in de bergen, ’s winters kun je wintersporten.
Altilia, Romeinse ruïnes
Dwars door Molise lopen 11 transumanza, de ‘groene gras-wegen’ die herders namen (en soms nog steeds gebruiken) om hun koeien en schapen van de hooglanden in Abruzzo naar de lager gelegen delen van Puglia te brengen, en vice versa. Langs de route ligt Altilia, een archeologische vindplaats in Molise. Romeinen en Samnieten voerden in deze regio pittige gevechten. Uiteindelijk wonnen de Romeinen en de overblijfselen van één van hun steden is in Altilia te zien. Ik arriveer vroeg, het hek gaat net open. In alle rust geniet ik van de oude toegangspoorten, het theater, de plek waar de markt was en meer. De ochtendmist maakt de plek extra sfeervol. Latere bewoners hebben her en der op de ruïnes een huis gebouwd. Mooi wel dat die niet weggehaald zijn. Het is leuk te zien hoe mensen eeuwen later gebruik maakten van wat hun voorgangers hebben neergezet.
Een mysterieuze mist maakt Altilia nog specialer
Zodra de hekken opengaan, lopen we Altilia in
Altilia, Romeinse ruïnes
Altilia, een van de Romeinse vindplaatsen in Molise
Albergo diffuso: La Piana dei Mulini
Niet ver van Altilia ligt alweer een albergo diffuso: La Piana dei Mulini. Het is een voormalige watermolen langs de Biferno rivier. Ook deze molen ligt langs de transumanza paden. Ooit werd er wol geverfd van de geschoren schapen die passeerden. Wat hier nog steeds volop te vinden is, is de witte truffel. Michele di Rienzo laat samen met zijn truffelhond Stella zien hoe dat zoeken in z’n werk gaat. Na een opleiding van zes maanden is Stella een volleerde truffelzoeker. In enkele minuten wijst ze een plek aan. Het is een klein truffeltje maar zelfs die zou al zo’n 36 euro opbrengen. Doe mij ook zo’n hond. Stella krijgt een snackje als beloning, wij eten ’s avonds heerlijke pasta met truffel. Michele vertelt dat maar liefst 60% van de witte truffel die wereldwijd gevonden wordt uit Molise komt. Zo’n 6000 truffel hunters verdienen er een leuk zakcentje mee.
60% van de witte truffel wordt gevonden in Molise
Biologische boerderij
Mijn enorme kamer in de molen is minimalistisch ingericht. Iets té misschien basic, zo’n omgeving verdient een knusser interieur. Het restaurant is gelukkig een stuk gezelliger. En het eten uit de regio verrukkelijk. Natuurlijk inclusief truffel, die in royale hoeveelheden gebruikt wordt. Ik raak in gesprek met Nicola en Michele, twee jonge mensen met een idealistische droom. Na hun studie kwamen zij terug naar Molise waar ze nu hun eigen boerenbedrijf ALBA runnen. Ze maken schapen- en geitenkaas, verbouwen biologisch graan en biologische bonen. Het fruit voor hun jams plukken ze in het wild. En ze maken fantastische olijfolie. Alles op de boerderij wordt gebruikt en eventueel hergebruikt. Het resultaat is dat ze geen energie gebruiken maar opwekken.
Nicola laat de kazen zien die zij en Michele maken
Kabbelende rivieren en een Romeinse brug
Na een lange, gezellige avond word ik de volgende ochtend toch weer vroeg wakker. Ik hoor het water van de molen klateren en wil nog wat van de omgeving zien. Als je naar de rivier loopt en dan rechtsaf gaat, kom je bij de ruïnes van een Romeinse brug, vertelde iemand van het personeel de vorige avond. Door de mist wandel ik die kant op. Ook nu weer houdt een hond me gezelschap. Alsof ie de weg wil wijzen. Zodra de brug in zicht is, verdwijnt hij in de mist.
Een Romeinse brug bij albergo diffuso La Piana dei Mulini
Nog eenmaal authentiek Molise
Het is een veel misbruikte uitdrukking, maar Molise is echt authentiek. Er zijn wijngaarden, olijfbomen, herders die al trekkend met hun kuddes groene, onverharde wegen vormen, bergen, kastelen en Middeleeuwse stadjes. En natuurlijk fantastische wijnen en volop biologische groente en fruit.
Dat de 21ste eeuw soms ver weg lijkt, merk ik zeker in het dorp Roccapipirozza. In 1320 werd hier een kasteel met een toren gebouwd. Daaromheen kwamen steeds meer huizen, stallen, kerken en andere gebouwen. In de jaren ’60 van de vorige eeuw was Roccapipirozza een levendig dorp met zo’n 1000 inwoners. Nu wonen er nog maar 70 mensen en begint het verval z’n sporen na te laten. Maar niet voor lang meer. De eigenaar van mijn laatste hotel heeft wilde plannen met het dorp. Daarvoor moet ik later terug.
Het dorp Roccapipirozza Alta in Molise, Italië
Er wonen nog maar enkele tientallen mensen in Roccapipirozza
Een detail van een huis in Roccapipirozza, Molise
Le Sette Querce, de 7 eiken
Maar niet ver van het dorp is nu al een prachtige plek: Le Sette Querce, ofwel: de zeven eiken. Rocco Peluso en zijn broer Vincenzo groeiden op in Sesto Campano, een dorp op 750 meter boven zeespiegel. Ze gingen studeren en zagen dat hun geboortedorp langzaamaan leegliep. Achttien jaar geleden ontstond het idee de vervallen huisjes te renoveren en om te toveren in hotelkamers. Het dorpje ligt fantastisch middenin de natuur met glooiende heuvels. Als je ergens kunt onthaasten en je hoofd kunt leegmaken is het hier. Opnieuw maak ik ik ’s morgens vroeg een wandeling. Ditmaal vergezeld door de 13 ezels die hier heerlijk vrij rondlopen in de bergen. ’s Avonds komen ze altijd terug omdat ze dan extra gevoerd worden.
De omgeving van Roccapipirozza en Sesto Campano
Ezels hebben heerlijk de ruimte bij hotel Le Sette Querce
De ezels komen je ’s morgens zelfs begroeten bij je huisje
Genieten van de natuur en de rust bij Le Sette Querce
De grond bij Le Sette Querce is blijkbaar erg vruchtbaar, deze pompoen is echt enorm
De bejaarde moeder van Rocco werkt nog iedere dag mee op de boerderij
Pizza en wijn, wat wil je nog meer?
Na enkele dagen weet ik dat de inwoners van Molise trotse mensen zijn. Trots op hun regio, de natuur, de dorpen en hun eten en drinken. Verschillende fantastische wijnen stonden er al op tafel. Ik ben verslaafd aan de rode Tintilia wijnen, die enkel in Molise gemaakt worden. De beste wijn uit Molise zou die van wijnhuis di Majo Norante zijn, vlakbij de kust. Deze wordt verkocht bij Harrod’s en staat op de kaart bij alle goede enoteca’s in Europese grote steden. Maar nu is het tijd om olijfolie te proeven, gevolgd door een lesje pizza maken. Na het pizza-diner wordt gevraagd of we naar buiten willen komen. En groot kampvuur brandt, en voor iedereen zijn er vers gepofte kastanjes. Het eten, de natuur, de dorpjes en de gastvrijheid, ik ga het missen als ik weer thuis ben.
Pizza bij Le Sette Querce in Molise
En na het eten gepofte kastanjes bij een kampvuur
Eigenaar Rocco in het museum-huisjes dat nog helemaal authentiek ingericht is
Kaas van de boerderij, gemaakt door de moeder van Rocco
Duurzame keuzes worden steeds gewoner. Best wel Bewust vraagt geregeld aan mensen waarom zij welke bewuste keuzes maken. Ditmaal Han Ji, chef-kok en eigenaar van verschillende restaurants waar Chinese voedingsleer gecombineerd wordt met westerse gerechten
Wie is Han Ji?
Han Ji komt oorspronkelijk uit Qingdao in China. In 1999 kwam hij naar Maastricht om Internationale Economie en Econometrie te studeren. Tijdens zijn studie werkte hij in een restaurant waar hij zijn liefde voor gastronomie ontdekte.
Chef-kok en ondernemer Han Ji van onder meer de UMAMI-restaurants
Wat doet Han Ji?
Han Ji’s passie werd voor iedereen tastbaar toen hij zijn eerste restaurant opende. Inmiddels heeft hij een heel imperium met verschillende concepten. Maar altijd is er naast smaakvol eten serveren een focus op innovatie, gezondheid, gastronomie en de Chinese Cultuur. Hij verdiende er zelfs een Michelinster mee voor zijn inmiddels gesloten restaurant HanTing Cuisine. Han Ji blijft nieuwe ingrediënten ontdekken en creëert Chinese concepten die in Nederland nog niet bestaan. Nieuw is het food & drink pairing concept in de UMAMI by Han restaurants waarbij bij iedere gang drankjes met een toegevoegde waarde geserveerd worden.
Drink and food pairing bij UMAMI
Waar vind je je restaurants?
UMAMI by Han restaurants zijn te vinden in Amsterdam, Eindhoven, Den Haag, Maastricht, Rotterdam en een in Beijing. Dit zijn lekker betaalbare restaurants waar Chinees met een Europese twist geserveerd wordt. Gerechtjes delen is een belangrijk onderdeel van de ervaring. Daarnaast is er nog restaurant Zheng in Den Haag.
Restaurant UMAMI in Amsterdam
Hoe duurzaam is jouw restaurant?
Naast het gebruik van kwalitatief hoogwaardige en seizoensgebonden producten wordt er ook veel onderzoek gedaan met betrekking tot de Chinese voedingsleer en hoe wij dit kunnen toepassen in onze menu’s. Balans is de kern van de Chinese voedingsleer, evenals bij Restaurant Zheng, en balans is duurzaamheid.
Wij bieden onze gasten gebalanceerde en heerlijke dineropties waar duurzame producten van lokale leveranciers, 5000- jaar Chinese voedingsleer kennis (TCM – Traditional Chinese Medicine), gezondheid en samenleving met elkaar in harmonie komen. De ongekende mogelijkheden in zowel Chinese gastronomie als gezondsheidscultuur kunnen positiviteit brengen in de samenleving en dus in een betere omgeving.
Verder werken werknemers van verschillende afdelingen binnen het bedrijf nauw met elkaar samen om voedselverspilling tegen te gaan. Als gevolg van de samenwerking tussen de productie en marketing bijvoorbeeld, worden nieuwe kooktechnieken geïnnoveerd door Chinese en Westerse technieken te fuseren en zo verspilling tegen te gaan.
Heerlijke vegan gerechten bij restaurant UMAMI
Waarom kies je voor duurzaam?
Alles begint bij jezelf! Een gezonde en veilige omgeving voor de toekomstige generaties creëren kunnen we niet alleen. We kunnen niet in een stap de wereld redden en een esthetische wereld garanderen, maar we kunnen wel dagelijks een kleine en welwillende stap vooruitzetten door verantwoord om te gaan met de samenleving. Door een brug te slaan tussen het Oosten en het Westen, door kennis en ervaring te delen en continu te innoveren, kunnen we samen een gezondere en betere wereld creëren voor onze toekomstige generaties.
Een mjammie einde van een perfecte lunch bij UMAMI
Wat is jouw favoriete vegan gerecht?
Mijn favoriete vegan gerecht is onze Tarocake geserveerd in een wok. Een mooi hartig gerecht dat is bomvol van smaak is en ook hoog is aan de juiste voedingswaarden. Taro is hoog aan kalium wat zorgt voor zoutregulatie in het lichaam en is hierdoor gunstig voor de bloed- en hartvaten. Hiernaast wordt het product gezien als complexe koolhydraat. Het laat de bloedsuikerspiegel niet te snel stijgen en hierdoor heb je langer een verzadigd gevoel. Ook wordt er gebruikt gemaakt van oesterbladolie wat veel antioxidanten bevat. Door sojaolie te gebruiken om de peper en het oesterblad in te fuseren is het recept volledig plantaardig.
Recepturen Tarocake in de wok
Tarocake in de wok, het favoriete recept van chef-kok Han Ji
Tarocake
- 1 liter groentebouillon
- 50 gram geraspte taro aardappel
- 100 gram wortel brunoise
- 1 stengel bosui fijngehakt
- 250 gram Glutinous rijstbloem
- 3 gram zout
- 2 gram peper
Wok de aardappel, wortel en bosui voeg daar de koude bouillon aan toe. Maak van de bloem, zout en peper een mengsel en voeg dit al roerend toe aan de bouillon. Roer deze massa glad en zorg ervoor dat de massa goed is gebonden en er geen klontjes bloem achterblijven. Stort de massa in een ½ gastronorm bak en maak deze ongeveer 3 cm hoog. Stoom nu de cake gedurende 30 minuten af en laat deze opstijven en afkoelen in de koelkast. Na het opstijven snij je de Tarocake in blokjes.
Voordat het in de wok gaat, stoom de cake gedurende 2 minuten.
Salade van Chinese asperge en wortel
- 50 gram wortel Brunoise
- 50 gram Chinese asperge Brunoise
Snijd de wortel en de Chinese asperge in blokjes van een halve cm. Houd de wortel en de Chinese asperge gescheiden. Blancheer de groente en doe het in ijswater. Meng vervolgens de wortel en Chinese asperge.
Chilli gel
- 500 gram Kimchee base
- 150 gram Sriracha saus
- 400 gram Water
- 35 gram sesamolie
- 3 eetlepels Gelfred (Sosa)
Weeg alle ingrediënten af in een blender beker. Draai vervolgens de ingrediënten zodanig tot de massa zich gaat binden en gel dikte heeft. Zeef voor de zekerheid de massa door een fijne zeef.
Wortelcrème
- 500 gram wortel
- 2 gram zout
- 1 eetlepel olijfolie
- 2 theelepels Xantana (bindmiddel)
Zet de wortel net onder water op het vuur. Kook de wortel gaar. Doe de gekookte wortel in een blenderbeker en voeg hier 200 gram kookvocht aan toe. Voeg nu ook zout, olijfolie en Xantana toe. Zeef de crème door een fijne zeef.
Crispy chili hazelnoten sambal
- 100 gram ongebrande hazelnoten
- 2 eetlepels crispy chilli sambal
Bak de hazelnoten in de pan tot goudbruin in een beetje olie. Voeg als volgt de sambal toe en laat dit ongeveer 2 minuten op laag vuur trekken, zodat de smaak van de sambal vrijkomt.
Chinese aspergenest
Schil een Chinese asperge en snij met de mandoline dunne reepjes met het dunste bijbehorende mes. Spoel vervolgens de aspergelinten in ijswater zodat de asperge een krokante bite krijgt.
Ufo van wortel
Schil een wortel en snij in de breedte op de snijmachine op stand 1. Gebruik een ronde steker 4 en steek de wortel uit. Pak een mes en snij vanaf het midden tot een uiteinde van het rondje een snee. Nu kan je de twee uiteindes pakken van het rondje en om elkaar heen vouwen zodat het een kegelvormig formaat krijgt.
Producten nodig voor afwerking
- Chilli olie
- Oesterbladolie
- Borage cress
- Oesterblad puntjes
- Vurige afrikaantjes
- Roze Korenbloem
Duurzaam op vakantie wordt steeds leuker en makkelijker. Overal zijn initiatieven die rekening houden met mens, milieu, cultuur en natuur. Een nieuwe digitale brochure zet de leukste ecotoerisme-initiatieven van Frankrijk op een rij.
Vegetarisch op hoog culinair niveau bij restaurant Annadata. Foto: Annadata
Mijn eerste reis naar Frankrijk was op culinair gebied geen succes. Als vegetariër at ik vrijwel de gehele vakantie salade chèvre chaud. Eén keer werd ik zelfs een restaurant uitgebonjourd met een ‘Dit is een réstaurant!’, vegetariërs waren duidelijk niet welkom.
Afijn, tijden veranderen en Frankrijk heeft nu genoeg leuke hotspots waar vegetariërs en vegans wél welkom zijn. Atout France heeft een digitale brochure gemaakt (fijn, duurzamer dan papier en altijd bij de hand): Conscious Travel Frankrijk, met fantastische vega restaurants en andere leuke duurzame toeristische initiatieven.
Hotel met duurzame, vegan spa
Een vakantie naar Frankrijk wat duurzamer maken, kan al door de trein te nemen in plaats van auto of vliegtuig. Eventueel huur je ter plaatse een elektrische auto. Of je gaat verder per fiets, een gewone of een e-bike. De volgende stap is een duurzaam hotel. In de brochure viel mijn oog op het kasteel van Massillan in de regio Provence-Alpes-Côte d’Azur. Het hotel is met gebruik van allerlei duurzame middelen gerenoveerd. En er is een bio-spa waar biologische, veganistische producten gebruikt worden. Bij het kasteel hoort bovendien een biologische moestuin van formaat waar de chateau-chef veel van zijn ingrediënten bij elkaar sprokkelt.
Hotel Chateau de Massillan met een duurzame bio-spa. Foto: Chateau de Massillan
Op de zeebodem lopen in Normandië
Dichter bij huis hoop ik me nog een keer aan te sluiten bij de wandelaars in de baai van Mont-Saint-Michel in Normandië. Snuif de lekkere zilte zeelucht op, geniet van het uitzicht op de iconische Mont-Saint-Michel terwijl je met je blote voeten over de zeebodem loopt. Hoe ontspannen kan inspanning zijn?
Wandelen in de baai van Mont-Saint-Michel. Foto: Yvon Boelle-CRT-Normandie
Vegetarisch in Bretagne
Iets zuidelijker zoek ik vervolgens een goed tafeltje bij restaurant Annadata (In Saint-Malo). Was er tijdens mijn eerste reis maar één zo’n restaurantje geweest. Alles is vegetarisch maar dan wel op hoog culinair niveau. Je kunt er eens per maand ook een kookles volgen. Mijn volgende, duurzame, trip naar Frankrijk begint steeds duidelijker vormen aan te nemen.
Vegetarisch restaurant Annadata in Saint-Malo. Foto: Annadata
MEER DUURZAAM FRANKRIJK
Nog veel meer duurzame tips lees je in de brochure Conscious Travel Frankrijk.
Nog een aanrader, fietsen in de Bourgogne wijnstreek. Langs wijngaarden, kastelen en sfeervolle dorpen en stadjes.
Bewuster leven vraagt vaak (kleine) offers. Minder vliegen, geen vis en vlees eten, om maar enkele voorbeelden te noemen. Maar het kan soms ook volledig pijnloos: door groene producten te gebruiken. Unilever introduceerde in Nederland het merk Seventh Generation.
Geef Groen Door met het gebruik van ecologische schoonmaakmiddelen
Unilever presenteerde de nieuwe productlijn met ecologische schoonmaakmiddelen tijdens een influencer-bijeenkomst bij restaurant Flora in Amsterdam. In het lentezonnetje werd ook een heerlijke vegan lunch geserveerd. Ik had producten van de Vegetarische Slager verwacht. Want sinds kort onderdeel van Unilever, maar we kregen andere, ook heel smakelijke, gerechten.
Vegan lunch bij restaurant Flora Amsterdam
Leker, gezond en natuurlijk vegan
Seventh Generation, al 30 jaar duurzaam
Seventh Generation werd ruim 30 jaar geleden bedacht door enkele milieubewuste Amerikanen. Drie jaar geleden is het merk door Unilever overgenomen en onlangs werd het dus geïntroduceerd in Nederland. Hier is alleen de schoonmaaklijn te koop, dus denk wasmiddel, allesreinigers en afwasproducten. De producten zijn niet alleen milieubewust maar ook diervriendelijk want niet getest op dieren. Heel belangrijk.
De naam Seventh Generation slaat op een gezegde van de Iroquois indianen. Dat gezegde wijst erop dat we ons altijd bewust moeten zijn welke gevolgen onze daden hebben voor de volgende zeven generaties. In 2018 werd Seventh Generation uitgeroepen tot een van de 50 meest duurzame bedrijven van de wereld.
Een schone was en een schoon milieu dankzij Seventh Generation
Schone, geurvrije keuken
Het is even wennen. Ik heb zojuist mijn keuken schoongemaakt met de allesreiniger spray van Seventh Generation. Alles ziet er spic en span uit. En dat is natuurlijk het belangrijkst. Maar ik ruík ook graag een schoon huis. En deze spray is nou net reukloos. Nee dan het handafwasmiddel met lavendel en mint-geur. Geen synthetische geurstoffen maar het pure spul. Dat is beter. De producten zijn sowieso voor het grootste deel plantaardig en er zijn geen kunstmatige geurstoffen en andere stoffen die schadelijk zijn voor mens & milieu aan toegevoegd. Het wasmiddel dat ik testte, ruikt heerlijk. Maar er is nog geen wasverzachter van het merk te koop in Nederland dus uiteindelijk ruikt mijn was naar wasverzachter en verdwijnt de Seventh Generation oranjebloesemgeur. Jammer.
Schoonmaken met ecologische schoonmaakmiddelen
De duurzame verpakking
De verpakking is verantwoord want gemaakt van 100% gerecycled en recyclebaar plastic maar heeft wel een beetje een brave Libelle/Margriet uitstraling. Ik vind zelf de verpakkingen van bijvoorbeeld Seepje aantrekkelijker want hipper en onderscheidender. Maar op de Amerikaanse website van Seventh Generation zag ik wel een superhip ecologisch jasje met karton looks voor hun geconcentreerde wasmiddel. Misschien komt die ook nog een keer naar Nederland. Unilever gaat trouwens ook experimenteren met navulbare verpakkingen van aluminium en glas. Daar ben ik ook heel benieuwd naar, dus wellicht in de nabije toekomst meer mooi duurzaam nieuws.
De schoonmaakproducten bevatten tot 97% plantaardige ingrediënten
Namen of Namur (België) is een perfecte bestemming voor een duurzaam weekendje-weg. Het ligt dichtbij Nederland en je vindt er volop tweedehands- en vintagewinkels. Lekker ‘groen’ en heel erg leuk, dat hergebruiken en zoeken naar unieke spullen. 7 Tips voor een duurzame stedentrip.
Iedere zondagochtend rommelmarkt langs de Maas in Namen
Vintage en verzamelwoede
Belgen staan bekend om hun verzamelwoede. Misschien zijn er wel de meeste verzamelaars per km2 van de wereld, leer ik van mijn gids in Namen. Onze zuiderburen blinken bovendien uit vanwege hun goede smaak én het combineren van stukken uit verschillende periodes. Het zuiden schijnt wat traditioneler te zijn dan het noorden van het land. Maar in Namen is voor iedereen wel iets moois te vinden.
Winkelen in de tweedehands winkels van Namen
1. Koffie & Kopen bij Art salon
Namen is een stad waarvoor je een beetje je best moet doen. Het heeft niet die instant-charme van steden als Luik, Brugge en Gent, om maar een paar Belgische toppers te noemen. Maar een beetje moeite doen is ook wel eens leuk. En des te fijner als je dan koffie of iets anders drinkt bij een trouvaille als Art Salon, een bar in Rue de la Croix 39 waar bijna alle vintage meubelen waarop en waaraan je zit ook te koop zijn.
Koffie, kijken en kopen bij café Art Salon in Namen
Vrijwel alles wat je ziet bij café Art Salon is ook te koop
2. Vintagewinkel: Vinyl en meer
Natuurlijk zijn ook in Namen (of Namur) de standaard bezienswaardigheden als de kerk, het marktplein met stadhuis en andere knusse stadspleintjes vol terrassen. Ook zijn er her en der huizen met bijzonder mooie art deco gevels. Een kwestie van opletten dus.
Duurzame stedentrip Namen, Belgie
En dan sta ik opeens voor platenwinkel Ramd’Âm aan de Rue des Carmes 52. Met vinylplaten maar ook cd’s en boeken. Dit is een snoepwinkel voor muziekliefhebbers. Voorin de winkel staat een bijzondere machine gemaakt door de grootvader van de eigenaren. Vraag vooral even uitleg daarover aan de twee neven Simon en Jérémy Arnould. De twee organiseren ook geregeld evenementen, met mooi weer zijn er zelfs mini-concerten in de tuin.
LP’s en ander vinyl scoren bij platenwinkel Ramd’Am
3. Vintagestijl kleding- en schoenenwinkel
Niet alle vintage is oud, zo blijkt bij Un p’tit coin de parapluie in de Rue des Carmes 15. Het lijkt allemaal tweedehands vintage maar het is vooral heel veel moois in vintagestijl. Op zich heel handig, want des te groter dat die leuke schoenen of jurk ook in jouw maat verkrijgbaar zijn. Maar eerlijk is eerlijk, het is wel minder duurzaam.
Vintage look maar spiksplinternieuwe schoenen bij Un p’tit coin de parapluie
Un p’tit coin de parapluie in Namen
4. Tweedehands bij Ravik Boutik
Het ligt een beetje buiten het centrum (Boulevard d’Herbatte 8, aan de andere kant van het spoor) maar voor echte snuffelaars is Ravik Boutik een paradijsje. Dit is zo’n traditionele tweedehandswinkel waar je gebruikte meubels, keukengerei, serviezen, boeken en lp’s en veel meer vindt. Uitgestald in grote hallen. En er is iedere dag wel iets nieuws te vinden want dagelijks zijn er zes vrachtwagens op pad om goederen op te halen. Eens per maand kunnen mensen naar de winkel komen met kapotte spullen. Vrijwilligers proberen het te repareren terwijl jij in Repair Café koffie drinkt.
Maar bij Ravik geven ze ook meubels een tweede leven in de houtfabriek waar nieuwe meubels gemaakt worden van delen van oude meubels. Een mooi voorbeeld van circulaire economie. Deze up-scale eco-meubels worden verkocht bij Madame Ravik in Saint-Servais, net buiten Namen.
Loodsen vol tweedehands spullen bij Ravik Boutik in Namen
Servies en tweedehands curiosa bij Ravik Boutik
5. Antiek en curiosa in Namen
Schuin tegenover Ravik Boutik vind je Depot Vide Maison, met mooie antieke vondsten en hebbedingen. Dit is zo’n winkel waar je lekker kunt grasduinen en opeens bij de kassa staat met een voorwerp waarvan je eigenlijk niet eens weet wat het is. Laat staan dat je ooit bedacht had dat je het wilde hebben. Maar juist dat zijn mooie herinneringen aan een bezoek aan een stad.
Antiek en curiosa bij Depot Vide Maison in Namen
6. Concept store Insolite n’Co
Terug naar het centrum waar Concept store Insolite n’Co in de Rue du Collège 2 een niet te missen adres is. Een grote winkel vol prachtige tweedehands meubels en objecten. En dat alles in verschillende stijlen, van lekker kneuterige vintage tot industrieel. Ik heb even spijt dat ik met de trein ben, in dit soort gevallen mis je een auto waarvan je de kofferbak kunt volladen.
Tweedehands concept store Insolite n’Co in Namen, Belgie
7. Brocante in de buitenlucht
Iedere zondag is er Brocante de Jambes op de kade langs de Maas met uitzicht op de citadel aan de overzijde. Het is een kleinschalige en knusse rommelmarkt met (hobby-)handelaren die oud spul de deur uit doen voor kleine prijsjes. Na een bezoekje hier ga je naar huis met een tweedehands jasje voor vijf euro, wat bijzondere glaasjes voor 50 cent of iets anders. Via de Pont de Jambes loop je naar de Citadel voor een mooi uitzicht over de stad en vandaar weer het centrum in.
Koopjes scoren op de rommelmarkt op zondagochtend in Namen
De Citadel van Namen torent boven de stad uit
MEER BELGIE
- Nog zo’n stad die niet in ieders top vijf van Belgische steden staat is Mechelen. Maar ook dit is een verrassend mooie en gezellige stad.
- Niet alleen in Namen is een goede duurzame winkelstad, Antwerpen is dat ook. Dit zijn de leukste tweedehands en vintagewinkels in Antwerpen.
Het marktplein in Mechelen
Ik was al eerder in Wallonië (België) en verzamelde toen deze tips voor Namen.
De brug naar de Citadel van Namen
Er zijn lieflijk glooiende groene Alpen maar ook venijnig scherpe grijze Dolomieten, Trentino biedt alles wat een liefhebber van bergen wenst. Dankzij enkele skiliften die ook zomers open zijn, kan iedereen naar het dak van Italië.
Wandelen in Trentino. Een rondje in Val Venegia kost ongeveer vierenhalf uur
Dat het er groen is, ziet iedereen. Maar dat er 60 miljoen(!) bomen staan, is toch nog een verrassende mededeling. Wat zal ik een schone lucht inademen de komende dagen in Val di Fiemme, een van de valleien in Trentino, Italië. Het is een regio met een wat verwarrende naam. Trentino ligt in Süd-Tirol. Dat klinkt Duits, Oostenrijks of Zwitsers maar Zuid-Tirol ligt toch echt in het noorden van Italië.
De Stradivarius violen
De claim to fame van Val di Fiemme is Picea Abies. Dit is een fijnspar. En dat gaat het vooral om de bomen die uiterst traag op de noordhellingen groeien. Juist dát hout is uitermate geschikt voor het maken van bijvoorbeeld piano’s, gitaren en violen. De beroemde 17de eeuwse vioolbouwer Antonio Stradivarius kwam hier al hout halen voor zijn violen.
Van het hout van de Picea Abies in Val di Fiemme worden violen gemaakt
Hout met een pittig prijskaartje
Parkranger Giulio, pet, overhemd met versiering, bergschoenen en een serieuze pet met daaronder een lachend gezicht met blauwgrijze ogen, geeft uitleg over het muzikale hout en laat zien waar het opgeslagen ligt. De bomen groeien tussen 1500 en 2000 meter hoogte en de winters duren hier lang. Daardoor groeien de sparren langzaam en zijn ze compact. Dat maakt dat ze goed geluid resoneren. Muziekinstrumentmakers hebben goed geld over voor zo’n uniek plankje. Normaal hout uit de regio kost zo’n 500 euro per kubieke meter, dit hout brengt ongeveer 35.000 euro op.
Paneveggio Pale di San-Martino is een van de natuurparken in Trentino
Wandelen in Paneveggio
Niet ver van de opslagplaats ligt het Paneveggio visitor center. Daar krijg je uitleg over de planten, bomen en dieren in de regio. Dan is het tijd om het park zelf te gaan ontdekken. Een mooie wandeling loopt via een hangbrug over een waterval. Dat is goed voor een indrukwekkend geluid, dat water dat in etappes naar beneden komt denderen. Een andere optie is om vlak achter het centrum de trap naar beneden te nemen. Het pad leidt naar een hertenpark en een weide waar ezels staan.
Wandelen of mountainbiken in natuurpark Paneveggio Pale di San-Martino in Trentino
Een oud stationsgebouw bij natuurpark Paneveggio Pale di San-Martino in Trentino
Echte liefde in natuurpark Paneveggio Pale di San-Martino in Trentino
Verken Val di Fiemme
Val di Fiemme is 34 kilometer lang en de mensen die er wonen zijn verdeeld over 11 dorpen. Cavalese is de grootste en het is een pláátje. Er zijn pastelkleurige huizen, smalle straten die licht stijgen of dalen en hier en daar spot ik een muurschildering. Geen moderne graffiti maar werken die terug gaan tot de middeleeuwen. Net als enkele andere plaatsjes in de vallei is ook het centrum van Cavalese autovrij in de zomer.
Cavalese is een van de 11 dorpen in Val di Fiemme, Trentino
Mooie details op huizen in Cavalese, Val di Fiemme
Adem kunst: RespirArt
Maar, hoe mooi ook, in deze omgeving wil ik toch liever de natuur in. Bijvoorbeeld naar RespirArt, wat zoiets als Adem Kunst betekent. Dit hoogste kunstpark ter wereld ligt tussen 2000 en 2200 meter hoogte op de hellingen van een skigebied. Skiliften maken de wereld over het algemeen niet mooier. Vandaar dat kunstenaar Marco Nones iets terug wilde doen. Hij begon heel bescheiden met enkele landschapskunstwerken. Dat groeide uit tot een parcours van drie kilometer. Het pad leidt langs ongeveer 20 werken van Nones en andere kunstenaars van over de hele wereld. Het gebied is met de Agnello skilift vanuit Pampeago te bereiken, ook zomers. Dan zijn er ook geregeld concerten in het bergtheater.
Kunst in de natuur in Val di Fiemme: de Respirart route
Kunst ademen tijden het wandelen: Respirart
De UNESCO-bergen van Trentino
Dan verruil ik de groene, glooiende bergen van Val di Fiemme voor de stoere, grijze Dolomieten in Val Venegia. Onderweg passer ik de Port Buso dam. Dit is een machtig bouwwerk waar water opgeslagen wordt. En dan zie ik ze, de lichtgrijze Dolomieten. Eerder noemde iemand ze al het goud van Trentino. UNESCO zette ze op de World Heritage List. Dat is veelbelovend.
De Port Buso dam, een machtig bouwwerk voor het reguleren van water
Wandeln over de machtige Port Buso dam, trentino
Bloemenpracht bij de Forte Busodam, Trentino, Italie
Koeienbellen als achtergrondmuziek
Parkeren kan bij Pian dei Casoni aan de weg naar Passo Valles. Vandaar wandel ik via een sprookjesachtig bos en via een tweede parkeerplaats dieper de Val Venegia in. De vallei ligt in het noorden van Natural Park Paneveggio-Pale di San Martino.
Het geluid van koeienbellen is overweldigend. En dat geldt ook voor het uitzicht. Op de voorgrond sappig groen gras en een klaterend beekje, op de achtergrond de pieken van de Dolomieten. Het is als een natuurlijk amfitheater met iedere dag een andere voorstelling, afhankelijk van het weer en het jaargetijde maar ook afhankelijk van de aanwezige mensen en dieren.
Koeien in de wei in Val Venegia
Ezels voeren in Val Venegia in Trentino, Italie
Trentino, de ‘botanische berg’
Een meanderend pad leidt langzaam naar een iets hoger gelegen berghut. De berglucht is fris en aangenaam tegelijk: koel dankzij de hoogte van 1824 meter zoals op de gevel van Malga Venegiota di Tonadico te lezen staat en aangenaam dankzij een doorbrekend zonnetje. Ik bestel een Sambuco nero, de huisgemaakte limonade van vlierbesbloesem. Heerlijk fris. Wat een plek. Van hier kun je nog verder lopen rondom de voet van de indrukwekkende Pale di San Martino.
Hiken in een decor dat nooit verveeld, Val Venegia, Trentino
Dat kan ook, de vallei Val Venegia (Trentino) per fiets verkennen
Onderweg bewonder je onder meer de pieken Mulaz, Focobon, Bureloni, Cima della Vezzana en Cimon della Pala, de meeste hoger dan 3000 meter. De tocht kost ongeveer vierenhalf uur. En als die tijd loop je in een soort natuurlijke botanische tuin met meer dan 500 plantensoorten. De vele bergbloemen vormen een kleurig tapijt. Het rondje eindigt bij een andere hut, de Malga Venegia. Wat een perfecte locatie voor een lunch met lokale specialiteiten. Polenta, tosèla kaas en porcini (paddenstoelen). Heerlijk en voedzaam. Fijn na enkele uren wandelen.
Rustpauze bij Malga Venegiota di Tonadico in Val Venegia, Trentino
Lunchen bij Malga Venegia in Val Venegia (Trentino)
Inspannend of ontspannend: Rosetta
Over hoogtepunten gesproken. Het is letterlijk het hoogste punt dat ik bereik deze reis. Maar ook wat beleving betreft kan voor mij niets tippen aan Rosetta. Zoals vaak in Trentino is er de keuze tussen inspannend en ontspannend. Moeilijk betekent van San Martino di Castrozza wandelen de berg op. De makkelijke optie betekent de lift nemen naar Colverde en vandaar de tweede lift naar Rosetta. Een derde optie is vanaf Colverde omhoog lopen, voor wie kiest voor een beetje zelf doen en een beetje gemak.
Het Pale Plateau is ook zomers met een skilift te bereiken
Ongerepte natuur op het Wandelen naar Refugio Rosetta op het Altopiano delle Pale in Trentino
Vele trekking en wandelpaden op het Pale Plateau in Trentino, Italie
Waanzinnig mooi, dat Pale plateau
Afijn, in alle gevallen kom je op 2700 meter op het Altopiano delle Pale ofwel het Pale plateau. Het lijkt een andere wereld. Grijze rotsen en puntige pieken zover je kunt kijken. Maar er zijn ook fragiele bloemetjes die stoer stand houden tussen de stenen die weinig meegeven. Dit zijn de Dolomieten op z’n mooist. Bij de lift zijn even veel wandelaars. Als eendjes lopen we achter elkaar richting Rifugio Rosetta waarna de wandelaars uitwaaieren over de bergpaden. Deze schuilplaats voor bergwandelaars en –beklimmers trotseert hier al sinds 1889 de elementen. Alhoewel de hut tijdens beide wereldoorlogen vrijwel compleet verwoest werd, is werd er toch steeds op dezelfde plek een nieuw onderkomen gebouwd. Voor 25 euro overnacht je er op een slaapzaal, voor 53 euro krijg je er een ontbijt en een diner bij.
Buona notte!
De tere natuur op het Pale plateau in Trentino, Italie
Wandelen naar Refugio Rosetta op het Pale plateau in Trentino
Refugio Rosetto op het Pale Plateau, Trentino, Italie
