Amsterdam-Noord: struinen door de stad

Amsterdam-Noord: struinen door de stad

Amsterdam-Noord heeft ondanks de vele, dure nieuwbouw nog altijd een rafelrandje. Hier kun je nog terecht voor dat ongepolijste van oude industriële panden, kleurige street art en hotspots waar weinig toeristen komen. Deze wandelroute langs duurzaam Amsterdam is iets meer dan 9 km lang.

 

Wandelen in Amsterdam-Noord, een mix van gloednieuw en oude rafelrandjes. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Wandelen in Amsterdam-Noord, een mix van gloednieuw en oude rafelrandjes

Amsterdam CS, daar begint mijn wandeling. Ik zou direct een veerpont naar Noord kunnen nemen, maar besluit eerst een stukje langs het water aan de centrumzijde te lopen. En dus sla ik linksaf de De Ruijterkade op zodra ik de stationshal uit loop (aan de noordzijde, niet de centrumzijde). Ook hier gaan nieuw en ongepolijst nog samen. De De Ruijterkade gaat over in de Westerdoksdijk en ik passeer het Westerdok met het Gerechtshof, een hotel en chique horeca en kantoren. Maar even later ligt pal aan het water restaurant Meneer Nieges met een van de beste aan-het-water-terrassen van het centrum.

Het Westerdok is de afgelopen jaren enorm veranderd. . Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Het Westerdok is de afgelopen jaren enorm veranderd.

 

Bohemien bij Het Stenen Hoofd

Enkele tientallen meters verder vormt het Stenen Hoofd een van de rafelrandjes van Amsterdam centrum. Hier luier je zomers in hangmat met een alcoholvrij drankje bij pop-up restaurant Paaseiland, al vanaf ’s morgens acht uur open voor een (vegan) ontbijt. Zomers klinken zo nu en dan festivaltonen en hondeneigenaren laten er hun honden zwemmen bij het ministrandje. Misschien staat de The Weeping Elephant er nog. Dit is een kunstwerk van een Afrikaanse olifant die langs verschillende steden reist. Zo sta je weer even stil bij de schoonheid en de kwetsbaarheid van de natuur. Het kunstwerk is gemaakt door Jantien Mook.

Het Stenen Hoofd met een kunstwerk van Jantien Mook. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Het Stenen Hoofd met een kunstwerk van Jantien Mook

 

Naar Amsterdam-Noord vanaf Pontsteiger

Een bocht naar links en ik sta in de Van Diemenstraat. Niet de meest gezellige straat van de stad, maar hier ligt wel Pakhuis Het Veem, met Veem House waar interessante voorstellingen te zien zijn. Dan wandel je de brug over en met een bocht naar rechts loop je richting Pontsteiger. Op de brug bij de Westerkeersluis staat trouwens een mooi brugwachterskantoor waar in de toekomst een hotelkamer gemaakt wordt. Het kantoor is ontworpen door Gerrit de Vries van Lux Architecten.

Wat een plek om wakker te worden tijdens een stedentrip Amsterdam

Wat een plek om wakker te worden tijdens een stedentrip Amsterdam

Pontsteiger, een van de iconische nieuwbouwcomplexen in Amsterdam. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Pontsteiger, een van de iconische nieuwbouwcomplexen in Amsterdam

. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Wachten op de veerpont bij pontsteiger.

Neem bij Pontsteiger de pont naar Amsterdam-Noord. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Neem bij Pontsteiger de pont naar Amsterdam-Noord

 

Wandelroute: street art bij NDSM

Aan het eind van Pontsteiger, net voor het opvallende gebouw met dezelfde naam aan het eind van de pier vertrekken de pontjes naar de overzijde, kies die naar het NDSM terrein. Loop langs BBrood (fantastisch speltbrood verkopen ze daar) en sla linksaf de MS van Riemsdijkweg in tot aan het NDSM-plein. Links zie je een enorme afbeelding van Anne Frank, met de entree naar het nieuwe street art museum STRAAT. Loop je naar rechts dan kom je op een groot, open plein met containers vol graffiti. Toe aan koffie? Op de hoek van het plein zit IJver. Terwijl je hier op het terras een espressootje (of iets anders) drinkt, kun je genieten van de street art. Binnen zitten kan ook. IJver is trouwens een aanrader voor bierliefhebbers, dat wordt hier zelfs in verschillende gerechten verwerkt. De digitale biersommelier geeft tips voor wie moeilijk een keuze uit het bieraanbod kan maken.

Anne Frank op de gevel van wat ooit een street art museum moet worden. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Anne Frank op de gevel van street art museum STRAAT

Op het NDSM-plein blijf je kijken naar de kunstwerken op muren en containers. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Op het NDSM-plein blijf je kijken naar de kunstwerken op muren en containers

IJver: terras met uitzicht op het NDSM-plein, Amsterdam-Noord, wandelroute

IJver: terras met uitzicht op het NDSM-plein

 

Noorderlicht: feestje voor vegans

We gaan verder. Net voor de Theo Fransmanbrug ligt aan de rechterkant Noorderlicht, alweer zo’n heerlijke plek aan het water. Een hang-out noemen ze het zelf. Dit is een plek waar veel kan maar niets moet. De menukaart is een feestje voor vegetariërs en veganisten. Altijd een plus. Geregeld zijn er optredens van muzikanten. ’s Winters is Noorderlicht een goede plek maar zomers is deze locatie echt onweerstaanbaar. Kijk even achterom, daar staat naar een grote kraan. Het kost een paar centen maar dan kun je op grote hoogte een nachtje logeren in het Faralda Crane Hotel. Je hebt keuze uit drie suites. Het uitzicht moet fantastisch zijn.

We lopen verder richting Noorderlicht. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

We lopen verder richting Noorderlicht

Slapen op hoog niveau in het Faralda Crane Hotel. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Slapen op hoog niveau in het Faralda Crane Hotel

 

Duurzame woonwijk Schoonschip

Via de Papaverweg (leuk die containers met de letters W A T E R) loop ik verder tot de Ridderspoorweg. Ga daar naar rechts tot een het water. Links zie je woonboten liggen in het kanaal. Dit is de duurzame, drijvende woonwijk Schoonschip. De bewoners mochten zelf hun woonboot (laten) ontwerpen. Maar de eis was wel dat ze rekening hielden met het milieu. Goed te zien dat milieubewust ook mooi kan zijn.

Leuk, die containers met WATER erop.. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Leuk, die containers met WATER erop.

Duurzame, drijvende woonwijk Schoonschip. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Duurzame, drijvende woonwijk Schoonschip

 

Amsterdam-Noord: vintageparadijs en appeltaart

De wandelroute gaat terug naar de Papaverweg. En daar naar links. Dus in de richting van NDSM-werf, waar je vandaan kwam. Zodra je weer op de Papaverweg loopt, zie je vrijwel gelijk aan je rechterhand een paradijs voor vintageliefhebbers. Grote hallen vol tweedehands spullen staan te wachten op een nieuwe eigenaar. Over duurzaam gesproken. En ook hier vind je weer een leuke plek om iets te eten en/of te drinken: lunchcafé Waargenoegen. Voor een lunch dus of bijvoorbeeld een heerlijk stuk huisgemaakte appeltaart. Eigenaresse Thaïs is er beroemd om. Binnen is het piepklein, maar bij mooi weer kun je buiten zitten. Of koop wat lekkers in de bijbehorende Buurtsuper om thuis te eten.

Uitgegeten? Loop terug naar de veerpont bij bakkerij BBrood en neem de pont naar Centraal Station Amsterdam.

Sla je vintage slag bij dit fijne adresje in Amsterdam-Noord. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Sla je vintage slag bij dit fijne adresje in Amsterdam-Noord

Koffie met appeltaart bij Waargenoegen. Wandelroute Amsterdam-Noord, wandelen, duurzaam

Koffie met appeltaart bij Waargenoegen

 

Met de trein en een IJveer is de leukste manier om naar Noord te gaan. Maar kom je met de elektrische auto, dan zijn er in het NDSM-gebied genoeg oplaadpunten met groene energie beschikbaar. Parkeren kost 1,60 euro per uur, dat is een stuk voordeliger dan in het centrum.

Elektrisch auto opladen bij een laadpunt met groene energie

Elektrisch auto opladen bij een laadpunt met groene energie

 

MEER AMSTERDAM

In Amstedam-Noord ging ik ook op wildpluk-expeditie. We zochten zelf eetbare planten en maakten daar heerlijke gerechten mee.

Wildplukexpeditie in Amsterdam-Noord, wildplukken, eetbare wilde planten

Op wildpluk-expeditie in Amsterdam

Een van de onbekendere parken van Amsterdam is Park Frankendael. Wat een plaatje. En je vindt er ook enkele horeca-hotspots.

In de tuin van Huize Frankendael ligt een prachtg terrasPark Frankendael in Amsterdam Watergraafsmeer. Groen in de stad.

In de tuin van Huize Frankendael ligt een prachtg terras

Hasselt (België): 8  x de leukste wandelroutes

Hasselt (België): 8  x de leukste wandelroutes

Hasselt is één van de leukste verrassingen van België. Niet teveel toeristen, wel de Belgische gezelligheid. Wandelend door de stad ontdek je (culinaire) hotspots, musea, groene oases en meer. Thema’s genoeg voor een stedentrip-weekendje weg.

Stedentrip Hasselt collage

Stedentrip Hasselt, de hotspots

 

1. Smullen met de smaakroute

Zeg je België, dan denk je aan het Bourgondische leven. Hasselt is daar geen uitzondering op. Sterker nog, de stad doet er alles aan de lokale lekkernijen extra onder de aandacht te brengen. Bijvoorbeeld tijdens een culinaire wandeltocht door de stad. Koop bij de Toerisme Hasselt (Maastrichterstraat 59) voor 9 euro een routeboekje (Smaakroute All-In) met daarin bonnen voor het proeven van lokale specialiteiten. Je krijgt onder meer chocolade, jenever, koffie en speculaas voorgeschoteld. Geniet ondertussen van de fijne gevels en mooie pleinen die je onderweg ziet.

Tijdens de smaakwandeling proef je natuurlijk lokale jenever. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Tijdens de smaakwandeling proef je natuurlijk lokale jenever

Dat moet je even proeven, speculaas in Hasselt. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Dat moet je even proeven, speculaas van dePaifve in Hasselt

 

2. Loop de Madammen-route

Vrouwen speelden een belangrijke rol in de historie van Hasselt. Tijdens deze wandeling ontdek je alle ins en outs. Zo is het Modemuseum Hasselt een aanrader. Vanwege de tentoonstellingen, maar ook vanwege het gebouw dat vroeger het Grauwzusterklooster was. What’s in a name? Ook in het Begijnhof met een heerlijke groene oase is tegenwoordig een museum/galerie. In Kunstcentrum Z33 bewonder je hedendaagse kunst.

Rustmomentje: een begijnhof in Hasselt.. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Rustmomentje: een begijnhof in Hasselt.

 

Jeneverstokerij in kloosterhoeve

Het Jenevermuseum is ondergebracht in een oude stokerij. En die stokerij was dan weer gevestigd in de hoeve van het Witte Nonnenklooster. Leuk trouwens om meer te leren over deze drank die in Nederland ook veel geproduceerd werd. En om te proeven. Gosh, wat is er veel variatie in soorten jenever. Weer wat geleerd. Ook de Grote Markt was een plek waar sterke vrouwen de scepter zwaaiden. Veel weduwen werden waardin en runden een herberg of café.

De brochure met de Madammen-route is voor 3,50 euro te koop bij Toerisme Hasselt (Maastrichterstraat 59).

Veel weduwen hadden vroeger een café in Hasselt. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Veel weduwen hadden vroeger een café in Hasselt

 

3. Wandelen: Architectuur in Hasselt

Heel soms moest ik even slikken tijdens mijn architectuur-verkenning van Hasselt. Sommige gebouwen zijn nogal uniek. En dat kan fantastisch zijn, maar soms is het ook heel erg wennen. Wat niet wegneemt dat ik blij ben dat zulke gebouwen ook een plek krijgen in de stad. Ik merk zo nu en dan trouwens dat ik een stijl die ik 20 jaar geleden spuuglelijk vond, nu opeens kan waarderen. Dus wie weet ben ik bij een volgend bezoek aan Hasselt heel blij om bijvoorbeeld het Gerechtsgebouw van architectengroep TWINS te zien.

Opvallende architectuur: het Gerechtsgebouw van Hasselt. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Opvallende architectuur: het Gerechtsgebouw van Hasselt

In het centrum van Hasselt staan nog mooie oude gebouwen, zoals het Stadhuis. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

In het centrum van Hasselt staan nog veel klassieke gebouwen, zoals het Stadhuis

 

Architectuur-stromingen in Hasselt

Duidelijk wordt wel dat Hasselt een stad is die steeds vernieuwt, van de knusse gebouwen op de markt tot de nieuwe woon- en werkwijken. Zoals bij de Slachthuiskaai, waar een nieuw leefgebied verrezen is. Wat een lekkere locatie, zo aan het water. Daar vlakbij, aan de overkant van het water, zie je op een muur een prachtig street art werk van ROA (een Belgische graffiti artiest uit Gent) van een enorme uil op een muur. De architectuurroute kost 2 euro en is te koop bij Toerisme Hasselt.

Een werk van graffiti artiest ROA. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Een werk van graffiti artiest ROA

 

4. Ontdek: Street art in Hasselt

Welke wandeling je ook kiest (of als je gewoon lekker aan het slenteren/winkelen bent), je ziet geregeld kunstwerken op de buitenmuren. Meer dan 100 (internationale) kunstenaars hebben hun, vaak keurrijke, sporen achtergelaten. Wie meer wil weten over de street art in Hasselt kan een app downloaden (Street Art Cities) met alle informatie over de kunstenaars. Of haal bij de VVV en kaart met daarop een fietsroute én een wandelroute langs de mooiste werken. Af fietsend zie je gelijk een stuk meer van de stad. Zin om nog wat verder te fietsen? Rijd door naar Domein Kiewit, een rustig, groen park aan de stadsrand. Daar zoek je een plekje op het terras van Koe-vert, een restaurant gerund door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een goeie lunchlocatie!

Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Een van mijn favoriete street art werken (van akajimmyc) in Hasselt

Zonnetje erbij? Dan kies je voor het terras van restaurant Koe-vertStedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Zonnetje erbij? Dan kies je voor het terras van restaurant Koe-vert

Gezond lunchen bij restaurant Koe-vert. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Gezond lunchen bij restaurant Koe-vert

 

5, 6, 7. Drie keer shoppen in Hasselt

Wat winkels betreft heeft het compacte Hasselt een heerlijk royaal aanbod van hotspots en klassiekers. Het maakt dus niet uit of je hart sneller gaat kloppen van exclusief en superdeluxe, verrukkelijk vintage of juist van totaly trendy. Bij het Toerisme Hasselt zijn drie plattegronden te halen waarop alle adressen in jouw favoriete stijl staan aangegeven.

Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Vintage vondsten bij tweedehands winkel Assepoes

Vintage vondsten bij tweedehands winkel AssepoesStedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Vintage vondsten bij tweedehands winkel Assepoes

Mijn favoriete winkels

  • Seventy One (Minderbroederstraat 7), een retrowinkel met kleding en meer in de stijl van toen.
  • Woonwinkel Oui, (Aldestraat 50) met prachtig design voor in huis, veel in ingetogen Scandinavische stijl. Een winkel vol verleidingen dus.
  • De Fietsbar (Minderbroedersstraat 54) is dé koffieplek voor fietsfanaten. Terwijl jij je cafeïnegehalte weer op peil brengt, kan hier je fiets gerepareerd worden. Ook slenteraars zijn overigens welkom voor drankje of lunch.
  • Tweedehandskledingwinkel Assepoes (Bampslaan 37) voor de mooiste retrovondsten. En als je tweedehands koopt, treft je niet alleen unieke stukken aan, je bent ook ook lekker milieuvriendelijk bezig.
  • Coffee bar Mucho Gusto (Zuivelmarkt 44) is dé plek voor een oppeppend rustmomentje. Echt goede koffie die ook goed is voor de koffieboeren.
  • So Sweet (Dorpsstraat 32) voor hippe kleding in een heel eigen stijl met een lekker vette knipoog naar jaren 50 en 60.
  • De Sky Lounge (Torenplein 8) op de 19de verdieping van het Radisson Blu hotel is een mooie afsluiter van een dag shoppen en wandelen. Uitkijkend over Hasselt gaat de dag over in de avond.
Mooie interieurspullen bij woonwinkel Oui. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Mooie interieurspullen bij woonwinkel Oui

Koffietijd bij Mucho Gusto. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Koffietijd bij Mucho Gusto

Vanaf de 19de verdieping is dit het uitzicht vanuit de Sky Lounge. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Vanaf de 19de verdieping is dit het uitzicht vanuit de Sky Lounge

So Sweet verkoopt hippe kleding met een vintage uitstraling. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

So Sweet verkoopt hippe kleding met een vintage uitstraling

De Fietsbar, fietsreparatie-atelier en koffie-/lunchadres. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

De Fietsbar, fietsreparatie-atelier en koffie-/lunchadres

 

8. Leuk en duurzaam: Veranderstad Hasselt

Een duurzame stedentrip wordt voor steeds meer mensen belangrijk. Sommige dingen zijn snel te regelen. Met het openbaar vervoer reizen bijvoorbeeld. Ter plekke vegetarisch of vegan eten is in bijvoorbeeld Hasselt ook geen enkel probleem. Ben je op zoek naar meer duurzame initiatieven, check dan de kaart van Veranderstad Hasselt waarop zo’n 50 duurzame initiatieven staan aangegeven. Niet allemaal geschikt voor de stedentripper, maar er staan ook volop tips op (denk aan restaurants, tweedehands winkels) waar je wel iets aan hebt tijdens een weekendje weg in België. Alvast één tip. Restaurant De Levensboom (Leopoldplein 44) is het perfecte adres voor vegetariërs, vegans en andere dierenliefhebbers. Okay, nog een tip: Oxfam Bookshop (Dorpsstraat 21) met zo’n 12.000 tweedehands boeken. Voor een prikkie sla je een fijn boek op de kop om te lezen in de trein naar huis.

Verrukkelijk vegan eten bij restaurant De Levensboom. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Verrukkelijk vegan eten bij restaurant De Levensboom

Scoor nog even een tweedehands boek bij Oxfam. Stedentrip Hasselt, Belgie, hotspots, wandelingen, winkels, winkelen, tips, wandelen

Scoor nog even een tweedehands boek bij Oxfam

Meer informatie over wat te doen in deze stad vind je op de website Visit Hasselt.

Leuker duurzaam op vakantie in Frankrijk

Leuker duurzaam op vakantie in Frankrijk

Duurzaam op vakantie wordt steeds leuker en makkelijker. Overal zijn initiatieven die rekening houden met mens, milieu, cultuur en natuur. Een nieuwe digitale brochure zet de leukste ecotoerisme-initiatieven van Frankrijk op een rij.

 

Vegetarisch op hoog culinair niveau bij restaurant Annadata. Brochure Duurzaam op vakantie in Frankrijk

Vegetarisch op hoog culinair niveau bij restaurant Annadata. Foto: Annadata

 

Mijn eerste reis naar Frankrijk was op culinair gebied geen succes. Als vegetariër at ik vrijwel de gehele vakantie salade chèvre chaud. Eén keer werd ik zelfs een restaurant uitgebonjourd met een ‘Dit is een réstaurant!’, vegetariërs waren duidelijk niet welkom.

Afijn, tijden veranderen en Frankrijk heeft nu genoeg leuke hotspots waar vegetariërs en vegans wél welkom zijn. Atout France heeft een digitale brochure gemaakt (fijn, duurzamer dan papier en altijd bij de hand): Conscious Travel Frankrijk, met fantastische vega restaurants en andere leuke duurzame toeristische initiatieven.

 

Hotel met duurzame, vegan spa

Een vakantie naar Frankrijk wat duurzamer maken, kan al door de trein te nemen in plaats van auto of vliegtuig. Eventueel huur je ter plaatse een elektrische auto. Of je gaat verder per fiets, een gewone of een e-bike. De volgende stap is een duurzaam hotel. In de brochure viel mijn oog op het kasteel van Massillan in de regio Provence-Alpes-Côte d’Azur. Het hotel is met gebruik van allerlei duurzame middelen gerenoveerd. En er is een bio-spa waar biologische, veganistische producten gebruikt worden. Bij het kasteel hoort bovendien een biologische moestuin van formaat waar de chateau-chef veel van zijn ingrediënten bij elkaar sprokkelt.

Hotel Chateau Massilan met een duurzame bio-spa waar vegan producten gebruikt worden. Brochure Duurzaam op vakantie in Frankrijk

Hotel Chateau de Massillan met een duurzame bio-spa. Foto: Chateau de Massillan

 

Op de zeebodem lopen in Normandië

Dichter bij huis hoop ik me nog een keer aan te sluiten bij de wandelaars in de baai van Mont-Saint-Michel in Normandië. Snuif de lekkere zilte zeelucht op, geniet van het uitzicht op de iconische Mont-Saint-Michel terwijl je met je blote voeten over de zeebodem loopt. Hoe ontspannen kan inspanning zijn?

Wandelen op de zeebodem in de baai van Mont-Saint-Michel. Foto: Yvon Boelle-CRT-Normandie. Brochure Duurzaam op vakantie in Frankrijk

Wandelen in de baai van Mont-Saint-Michel. Foto: Yvon Boelle-CRT-Normandie

 

Vegetarisch in Bretagne

Iets zuidelijker zoek ik vervolgens een goed tafeltje bij restaurant Annadata (In Saint-Malo). Was er tijdens mijn eerste reis maar één zo’n restaurantje geweest. Alles is vegetarisch maar dan wel op hoog culinair niveau. Je kunt er eens per maand ook een kookles volgen. Mijn volgende, duurzame, trip naar Frankrijk begint steeds duidelijker vormen aan te nemen.

Vegetarisch restaurant Annadata in Saint-Malo. Brochure Duurzaam op vakantie in Frankrijk

Vegetarisch restaurant Annadata in Saint-Malo. Foto: Annadata

 

MEER DUURZAAM FRANKRIJK

Nog veel meer duurzame tips lees je in de brochure Conscious Travel Frankrijk.

Nog een aanrader, fietsen in de Bourgogne wijnstreek. Langs wijngaarden, kastelen en sfeervolle dorpen en stadjes.

Gaume, land van kloosters en kastelen

Gaume, land van kloosters en kastelen

De herfst is de mooiste tijd van het jaar om het Zuid-Belgische La Gaume te bezoeken. Prachtig hoe de bladeren geelgoud en vurig rood kleuren. Een fijn decor voor de statige kloosters en knusse dorpen. Dit zijn de hotspots en bezienswaardigheden

De herfst is een prachtige periode voor een roadtrip la Gaume . Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De herfst is een prachtige periode voor een roadtrip la Gaume te bezoeken.

Het microklimaat zorgt voor weinig regen, veel zon en aangename temperaturen, de nabijheid van Frankrijk en Luxemburg voor een bijzondere potpourri, lees ik geregeld als ik mijn reis naar het Belgische La Gaume voorbereid. Dat is een goed vooruitzicht!

 

Biologische boodschappen

Oké, ik smokkel een beetje. Net voor ik La Gaume bereik, maak ik een korte stop in Anlier en Habay-la-Neuve. In Anlier namelijk ligt La Fée Verte, een bijzonder winkeltje met lokale en biologische producten. Astrid Risso uit Bretagne en haar man Régis uit Nice kwamen enkele jaren geleden richting de Gaume-streek. Hun eerste stop op weg naar het noorden was Luxemburg maar ook daar vonden ze niet wat ze zochten: leuke mensen met interesse in (lokaal geproduceerde) biologische producten. Dat lukte wel in Anlier.

Biologisch winkelen bij La Fee Verte. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Biologisch winkelen bij La Fee Verte

 

Hotspot: de groene fee

Hier creëerden ze een ontmoetingspunt voor gelijkgestemden met hun winkel La Fée Verte. Even boodschappen doen kan zomaar drie uur duren omdat mensen in het kleine barretje of op het terras achter de winkel onder het genot van een kopje koffie of thee blijven kletsen. “Zoiets hadden we in Frankrijk nooit kunnen realiseren. De mensen in deze streek zijn warmer, socialer en vriendelijker dan in Frankrijk”, is de overtuiging van Astrid. In de winkel, een ketting van kleine ruimtes, worden de producten met liefde gepresenteerd. Druk is het er, uit de verre omstreken komen mensen inkopen doen.

 

Bonbons met wasabi

Ook Jean van Le Chocolatier, met een prachtig winkeltje annex chocolade atelier in Habay-de-Neuve, is Franse import. In zijn stijlvol ingerichte bonbonzaak presenteert hij zijn zelfgemaakte chocoladecreaties. Bekende varianten met koffie of hazelnoten maar ook diepdonkere, glanzende pralines met wasabi, sesamzaad, gember, speculoos, komijn en galanga. In prachtige felroze boxjes worden ze als juweeltjes verkocht.

Bijzondere chocolade bij Chocolaterie Jean. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Bijzondere chocolade bij Chocolaterie Jean

 

Goed huwelijk: bier en chocolade

De twee soorten bier die hij verkoopt zijn speciaal voor hem gecreëerd, een uniek huwelijk tussen bier en chocolade. Het bier Jeanchrist I komt uit de brouwerij Rulles van Gregory Verhelst. Er worden bij brouwerij Rulles diverse soorten bier gebrouwen met speciale hop uit Amerika en water uit bronnen uit het nabijgelegen bos. Dat zorgt voor een unieke smaak die aanslaat.

Microbrouwerij La RullesRondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Microbrouwerij La Rulles voor een Belgische biertje

Biertje drinken bij brouwerij Rulles in la Gaume. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Biertje drinken bij brouwerij Rulles in La Gaume

 

Bier op de boerenmarkt

De brouwerij won diverse prijzen en exporteert inmiddels naar o.m. Japan, de Verenigde Staten, Brazilië, Engeland en Noorwegen. De etiketten zijn ontworpen door PaliX, een kunstenaar uit de buurt. Het Rulles bier wordt enkel in flessen van 75 cl verkocht: om samen met vrienden te delen en te drinken. Dat wordt zeker gedaan bij de wekelijkse boerenmarkt op vrijdagavond in Han. De kraampjes met (lokale) biologische producten staan rondom lange picknicktafels waaraan bezoekers gretig aanschuiven.

Lekker eten op de markt van Han. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Lekker eten op de markt van Han

 

Zonnig microklimaat

De omgeving wordt mooier en mooier als ik richting Virton rijd. “Kies de route via Montauban, niet ver van Buzenol,” was het advies van de burgemeester van Virton die ik op de markt in Han ontmoette, “daar zie je aan de rivier de restanten van oude hoogovens. Loop je de berg op, dan stuit je op nog veel oudere bewijzen van menselijke beschaving, namelijk van de Kelten, de Romeinen en de Middeleeuwen.” De belangrijkste vondsten zijn ondergebracht in een onbemand museum, ontworpen door de Belgisch-Poolse architect Constantin Brodzki die een soort etalage-kubussen ontwierp die half in de heuvels verdwijnen. Goeie tip van de burgemeester.

Herfstkleuren en ruïnes in Monautban. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Herfstkleuren en ruïnes in Montauban

Kunst kijken in Montauban. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Een onbemand museum, ontworpen door de Belgisch-Poolse architect Constantin Brodzki

Een oude steen bij Montauban, la Gaume. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Een oude steen bij Montauban, la Gaume

 

Virton: historie in een notendop

Eenmaal in Virton duik ik eerst het Gaumse museum in waar de gehele historie van de streek ondergebracht is in een prachtig oud Recollectenklooster en een nieuwe vleugel. Van opgravingen uit de oudheid, een slaap-, woonkamer en keuken uit recenter verleden tot kunst van schilders van eind vorige en deze eeuw. De historie in een notendop. Nog net voor het donker wordt, klop ik aan bij een van de wijngaarden die de Gaume rijk is, Domaine Du Poirier du Loup in wat met stip het mooiste dorp van de streek is: Torgny. Dankzij het microklimaat dat in dit stukje Wallonië heerst, gedijen druiven goed en worden er diverse soorten Belgische wijn geproduceerd. Als ik er een mag aanraden dan is het de pétillant de Torgny, een goed droge champenoise van chardonnay-druiven met een fijn bubbeltje.

Het Gaume museumRondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Het Gaume museum

De klokkentoren bij het Gaume museum. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De klokkentoren bij het Gaume museum

 

Kalkstenen huizen langs hellende straten

Torgny, het meest zuidelijke nederzetting van België, bewijst maar eens waar een klein plaatsje groot in kan zijn. Het is uitgeroepen tot een van de mooiste dorpen van Wallonië. Waarom blijkt direct. Huizen, hoeves en het oude klooster van lichtgele kalksteen bedekt met kanaaldakpannen, de luiken in pasteltinten geverfd, staan langs de hellende straten. Voor de nacht boekte ik een kamer bij L’Empreinte du Temps, met diverse stijlvol ingerichte kamers.

Torgny is uitgeroepen tot een van de mooiste dorpen van Wallonië. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Torgny is uitgeroepen tot een van de mooiste dorpen van Wallonië

Pompoenen bij de deuren in Torgny. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Pompoenen bij de deuren in Torgny

De zonsondergang in Torgny kleurt de kerken mooi geelRondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De zonsondergang in Torgny kleurt de kerken warmgeel

Rijpe druiventrossen in Torgny, La Gaume. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Rijpe druiventrossen in Torgny, La Gaume

 

Orval en het echte trapistenbier

Dwars door het boerenlandschap, gadegeslagen door blonde koeien, gaat mijn rondreis door La Gaume verder richting de ruïnes van het kasteel van Montquintin.

Koeien in de wei in La Gaume, België. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Koeien in de wei in La Gaume, België

Extra tussenstop, de ruïnes van Montquintin. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Extra tussenstop, de ruïnes van Montquintin

Zelfs de ruïnes van Montquintin zijn nog indrukwekkend. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Zelfs de ruïnes van Montquintin zijn nog indrukwekkend

De ruïnes van Montquintin zijn een van de bezienswaardigheden van la Gaume. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De ruïnes van Montquintin zijn een van de bezienswaardigheden van la Gaume

Vervolgens meander ik via een kleine omweg door Frankrijk en de stad Montmédy en indrukwekkende vestingwerken die stoer boven de stad uitrijzen naar Orval. De historie hier gaat terug tot twee eeuwen voor onze jaartelling. Grootste trekpleister van Orval is tegenwoordig de Abdij, bewoond door Cisterciënzer monniken.

Orval in herfstkleuren. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Orval in herfstkleuren

 

De abdij van Orval

Het gebouw is groots en meeslepend. En relatief nieuw. Tijdens de Franse revolutie werd het oude klooster vernield, in 1926 herrees het uit de as. Vandaar bijvoorbeeld de art deco details. De ruïnes van oudere gebouwen zijn nu te bezoeken. Ook indrukwekkend. Om de herbouw te bekostigen werd een brouwerij opgericht. Hier komt nog altijd het Orval bier vandaan. Er zijn slechts zeven Trappistenbrouwerijen in de wereld want bier mag alleen trappistenbier heten als het gemaakt wordt in een abdij, onder toezicht van Cisterciënzer monniken en de opbrengst moet gebruikt worden voor sociale werken of de broedergemeenschap. Een blokje kaas bij het biertje? Ook dat wordt hier gemaakt, met melk van echte Gaumse koeien.

De ruïnes van de oude cisterciënzerabdij van Orval.. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De ruïnes van de oude cisterciënzerabdij van Orval

De Abbaye van Orval in Wallonië. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

De Abbaye van Orval in Wallonië

Een must see bezienswaardigheid: Orval. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Een must see bezienswaardigheid: Orval

 

Net als in Versailles

Een witte labrador op leeftijd waggelt me goedmoedig tegemoet zodra ik via een poort met muurschilderingen de tuin van Chateau du Pont d’Oye binnen wandel. Het zachtgele kasteel schittert in de late herfstzon, de luiken fris wit geverfd. De trap kraakt huiselijk als ik naar mijn kamer loop. Ik gooi de ramen open en geniet van de frisse lucht, het uitzicht over de tuin en het geluid van de kabbelende beek daarachter.

Hotel Chateau du Pont d'Oye is een heerlijke overnachtingsplek Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Hotel Chateau du Pont d’Oye is een heerlijke overnachtingsplek

 

Flamboyante markiezin

Het is de metaalnijverheid die voor grote welvaart zorgde in de regio. In 1644 liet een van de invloedrijke dames een kasteel bouwen dat later onder meer bewoond werd door Louise de Lambertye, de flamboyante markiezin van Pont d’Oye. Even ervoer men in het gemoedelijke Gaume hoe de royalty en adel in Versailles leefden.

Begin vorige eeuw mocht de bekende auteur en politicus Pierre Nothomb het kasteel zijn thuis noemen. Zijn werkkamer is nog intact en op de eerste verdieping zijn de bibliotheek en een intiem kapelletje te bezichtigen.

Een oude werkplek in hotel Chateau-du-Pont-d'Oye. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Een oude werkplek van auteur en politicus Pierre Nothomb in Chateau du Pont d’Oye

 

Dineren bij het houtvuur

Na een korte wandeling rond het kasteel en de meertjes begint de avond in stijl met een aperitief geserveerd in een van de salons bij het aangenaam warme houtvuur. Ik heb de table d’hôtes geboekt en nestel me even later voor een van de grote ramen aan een mooi gedekte tafel met kandelaars, tafelzilver en glanzende. Vanzelfsprekend is alles wat op de borden komt afgestemd op het seizoen met onder meer pompoensoep en toe een smeuïge chocoladebombe met speculoos-ijs.

Dineren in restaurant la Bleue Maison. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Dineren in restaurant la Bleue Maison

Dat van dat microklimaat klopt overigens, merk ik als ik de volgende dag naar huis rijd. Nog geen 20 minuten nadat ik in de auto (die heb je helaas wel nodig als je la Gaume bezoekt) gestapt ben, maakt de blauwe lucht plaats voor een mistig, grijs wolkendek. De drieënhalf uur rijden naar huis zie ik de zon niet meer.

Ruïnes in Montauban, Wallonië. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

La Gaume, Wallonië

 

Tip: uitstapje naar Arlon

Even behoefte aan een iets grotere stad? Arlon (of Aarlen) ligt net over de grens van de Gaumestreek, bijna tegen de grens met Luxemburg. Niemand kan om de 97 meter hoge neogotische St. Maartenskerk heen met voor de deur het beeld van Koning Albert I. De andere belangrijke kerk, de Sint Donaaskerk, bereik je via de koninklijke trappen. Dan sta je bovenop de citadel en heb je een rijk uitzicht over de stad en de wijde omgeving. Slenter verder door de autovrije winkelstraat of plof neer op een van de vele terrassen van Grand-Place. Wie zin heeft in een langere wandeling haalt bij het toeristenbureau de folder met de stadswandeling die onder meer langs de herinneringen aan de Gallo-Romeinse tijd voert.

Arlon is een mooie afsluiter van een rondreis door La Gaume. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Arlon is een mooie afsluiter van een rondreis door La Gaume

Stadswandeling rond de muur in Arlon. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Stadswandeling rond de citdel in Arlon

Beeld in een van de kerken van Arlon. Rondreis La Gaume, Wallonie, Belgie, hotspots, bezienswaardigheden, roadtrip

Beeld in een van de kerken van Arlon

 

MEER BELGIË

Er zijn zoveel prachtige steden en streken in België dat een keuze maken moeilijk is. Minder bekend maar zeer de moeite waard is Mons (of Bergen) .

Of ga een weekendje weg naar Gent, een stedentrip naar deze vegan hoofdstad van Europa staat garant voor heerlijk eten en drinken.

Na het sneukelen nog even genieten op een terrasje tijdens je stedentrip Gent. Sneukelen in Gent, stedentrip Belgie

Sneukelen tijdens je stedentrip Gent

Kersenfestival: wandelen in Slovenië

Kersenfestival: wandelen in Slovenië

Begin juni staat de regio Brda in Slovenië in het teken van het kersenfestival. Ik maakte tijdens het Cherry festival een wandeling door de kersenboomgaarden, at kilo’s kersen én proefde heerlijke wijnen.

Zelf kersen plukken tijdens het wandelen in Brda, Slovenie

Zelf kersen plukken tijdens het wandelen in Brda, Slovenie

Er zijn grenzen. Als begin juni de temperatuur al boven de 30 graden komt, dan is 16 kilometer wandelen in de heuvelachtige Brda regio in Slovenië een behoorlijke uitdaging. Vroeg beginnen is dus het devies, en dat doen vele Slovenen die aan de start verschijnen in Dobrovo. Ze zijn gekleed op een dag op het platteland zou je in Nederland zeggen maar ‘in the countryside’ is een betere omschrijving voor het beslist niet vlakke land van dit deel van Slovenië. Stevige wandelschoenen hebben ze aan, iets voor op het hoofd, korte broek en wandelstokken. De sfeer is goed. Dobrodojce, klinkt het continu, ‘hallo’, iedereen groet elkaar. Bekenden en vreemden.

De kersenwandeling gaat door dalen en over heuvels. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

De kersenwandeling gaat door dalen en over heuvels

 

Het Toscane van Slovenië

Het landschap is prachtig in deze regio in het westen van Slovenië. Als je het met iets zou moeten vergelijken, dan komt Toscane het meest in de buurt: glooiende heuvels met wijngaarden, her en der een olijfboom, cipressen en natuurlijk kersenbomen. Altijd al een belangrijk gewas voor de bewoners van deze streek want na een lange winter waren de kersen als eerste rijp en dus kon er weer geld verdiend worden.

Wijngaarden in Slovenië. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Wijngaarden in Slovenië

De kersenroute, een wandeling tijdens het kersenfestival in Slovenië. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

De kersenroute, een wandeling tijdens het kersenfestival in Slovenië

 

Kersenfestival: vijftig soorten rood

Er zijn in de regio ongeveer vijftig verschillende soorten kersen, leer ik, variërend van bijna zwart tot helder oranjerood. Langs de weg staan zo nu en dan tafeltjes met daarop bakken vers geplukt fruit. Voor een paar euro heb je een kilo. Maar de meeste wandelaars plukken langs de route hier en daar zelf een handje fruit van de bomen. Wat zullen de eigenaren daarvan vinden? Wellicht calculeren ze dat gewoon in zodra ze weten dat de route dat jaar door hun boomgaarden gaat.

Bakken vol net geplukte kersen tijdens het kersenfestival in Slovenië. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Bakken vol net geplukte kersen tijdens het kersenfestival in Slovenië

Kersen zijn er in vele kleuren en smaken. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Kersen zijn er in vele kleuren en smaken

 

Wandelen door de boomgaarden

Slechts een deel van de wandelroute gaat namelijk over de weg maar het grootste deel loopt dwars door wijn- en boomgaarden. Steeds weer duiken we de dalen in om daarna te stijgen naar een van de 45 dorpjes op de heuvels van Brda. Op enkele punten zijn stopmomenten ingelast waar je je flesje kunt vullen met fris water. Maar soms ook is er limonade, allemaal gratis. Het gekke is, na enkele dagen in Slovenië ben ik al zo gewend aan het gastvrije karakter van de inwoners dat het me niet eens meer verbaast dat het niets kost.

Kersen plukken tijdens het wandelen door de boomgaarden. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Kersen plukken tijdens het wandelen door de boomgaarden

 

Kersenfestival en Smartno

We passeren Šmartno dat prachtig op de top van een heuvel ligt. Het middeleeuwse dorp Šmartno was in de 16de eeuw een verdedigingsbolwerk, niet bedoeld om te wonen. Pas later werden binnen de dikke muren huizen gebouwd. De architectuur is bijzonder. De afvoer van de openhaard zit aan de buitenkant van de muur en eindigt in een hoge schoorsteen. Hoe hoger die was, hoe rijker de bewoner. Verder hebben de huizen houten balkons en overhangende daken die aan de onderkant betegeld zijn.

Een van de mooiste stadjes van de regio is Smartno. Slovenie, de Brda regio

Een van de mooiste stadjes van de regio is Smartno

 

Shoppen in Smartno

Het dorp wordt volop gerestaureerd en inmiddels wonen er 42 mensen. Een museum en galerie geven een kijkje in het leven in Šmartno, vroeger en nu. En loop zeker even binnen bij Nona Luísá, een schattig winkeltje waar eigenaresse zelfgemaakte crèmes en zeep verkoopt, met enkel natuurlijke ingrediënten. Šmartno ligt in de regio Goriska Brda, bekend vanwege de uitstekende wijnen en die zijn weer te proeven in de wijnkelder in het kasteel van de stad Dobrovo.

In Smartno vind je schattige winkels met eigengemaakte producten. Slovenie, de Brda regio

In Smartno vind je schattige winkels met eigengemaakte producten

Olijfolie proeven in Smartno, Slovenië . Slovenie, de Brda regio

Olijfolie proeven in Smartno, Slovenië

 

Sloveense wijnen proeven

Tegelijkertijd met het kersenfestival is ook het weekend van de open dagen van de wijnkelders. Daaraan doen ongeveer 25 wijnproducenten mee. Het idee is dat je voor een vast bedrag een wijnglas en een tasje (waar het wijnglas in past) koopt. Vervolgens kun je langs alle deelnemende wijnmakers gaan en hun wijnen proeven. Leuk om de verschillen te zien tussen de relatief grote wijnhuizen als Čarga waar op de binnenplaats een bandje speelt en mensen dansen en de kleine wijnboeren.

Tijdens het kersenfestival kun je ook wijnen proeven bij wijnboerenSlovenie, kersenfestival in de Brda regio

Tijdens het festival kun je ook wijnen proeven bij wijnboeren

Ook wijnhuizen openen hun deuren tijdens het kersenfestival. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Ook wijnhuizen openen hun deuren tijdens het festival

 

Zelf wijn tappen

Behalve wijn is er ook kaas is zoals de Tolminc, een kaas die op Parmezaan lijkt maar net iets zachter van smaak is. En natuurlijk de prosciutto, Slovenen zijn vleeseters. De wijn die je bij wijnhuis Čarga echt moet proeven is de rode Dona Regina bubbelwijn, was me al verteld. En inderdaad, het is een heerlijke, bijzondere wijn. Mijn volgende stop is een heel kleine wijnboer waar in een kleine kelder stalen vaten staan. Ik mag zelf mijn glas vullen! De Pinot steelt mijn hart, heerlijk zacht met een beetje vanille, daarvan neem ik een fles mee, om thuis nog eenmaal herinneringen op te halen aan deze prachtige regio.

Wandelen langs wijngaarden in de Brda-regio, Slovenië . Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Wandelen langs wijngaarden in de Brda-regio, Slovenië

 

Kersenfestival in Slovenië

Begin juni wordt de Kersenwandeling georganiseerd maar het hele jaar door zijn er gemarkeerde routes die dwars door de regio Brda gaan. Dus je kunt hier ook fantastisch wandelen in het voorjaar als de kersenbomen bloeien, of tijdens de oogsttijd van de druiven later in het jaar.

Tijdens het kersenfestival wordt er natuurlijk ook gegeten en gedronken. Slovenie, kersenfestival in de Brda regio

Tijdens het kersenfestival wordt er natuurlijk ook gegeten en gedronken

 

MEER WANDELEN

Hou je van wandelen, dan zijn de Italiaanse Dolomieten ook een prachtige bestemming. Voor relaxte wandelingen met behulp van liften of het uitdagender werk waarbij je zelf naar de top wandelt.

Een rondje in Val Venegia kost ongeveer vierenhalf uur, duurzaam reizen, rondreis Trentino, Italie, duurzame, groen, groene

Een rondje in Val Venegia, Italië